SRT dosyası oluşturma: Sesten altyazıya, Türkçe karakter sorunu olmadan

SRT dosyası nedir, neden her yerde karşınıza çıkar?

SRT (SubRip Text), altyazıların en sade ve en yaygın biçimidir. İçinde ne görüntü ne ses vardır; yalnızca sıra numaraları, zaman aralıkları ve o aralıkta ekranda görünecek metin bulunur. Bu sadelik sayesinde YouTube'dan video düzenleme programlarına, VLC ve PotPlayer gibi oynatıcılardan akıllı televizyonlara kadar çok geniş bir yelpazede tanınır.

Bir SRT dosyası düz metin olduğu için Not Defteri ya da TextEdit ile açılabilir. Altyazı videoya gömülmez, videonun yanında ayrı bir dosya olarak durur; izleyici açıp kapatabilir. Bu yüzden "kapalı altyazı" olarak da anılır. Altyazıyı videonun görüntüsüne kalıcı olarak işlemek ise ayrı bir adımdır ve bir video düzenleyici gerektirir. Diğer altyazı biçimleriyle karşılaştırmayı altyazı dosya biçimleri (İngilizce) yazısında bulabilirsiniz.

Bir SRT bloğunun anatomisi

Her altyazı bloğu üç parçadan oluşur ve bloklar arasında bir boş satır bulunur: önce sıra numarası, sonra başlangıç ve bitiş zamanı, en son da metin.

Burada eğik çizgiler satır sonlarını gösteriyor; gerçek dosyada her parça ayrı bir satırdadır. Dikkat edilmesi gereken ayrıntılar şunlar:

• Zaman biçimi saat:dakika:saniye,milisaniye şeklindedir ve milisaniyeden önce nokta değil virgül kullanılır.
• Ok işareti iki tire ve bir büyüktür işaretinden oluşur, iki yanında birer boşluk vardır.
• Sıra numaraları 1'den başlayıp atlamadan artmalıdır; bazı oynatıcılar atlanan numarada takılabilir.

Videodan ya da sesten otomatik SRT oluşturmak

Altyazıyı elle yazıp her satıra zaman vermek, on dakikalık bir video için bile saatler alır. Otomatik yazıya dökme bu işin büyük kısmını üstlenir. mydubly ile adımlar şöyle; arayüz İngilizce olduğu için düğme adlarını aynen veriyoruz:

1. Videonuzu «Drop a video here», ses kaydınızı «Drop audio here» alanına bırakın. Video için MP4, MOV, WebM, MKV ve M4V; ses için MP3, WAV, M4A, AAC, OGG, FLAC ve WebM kabul edilir.
2. «Full translation output» (seste «Audio and text output») anahtarını kapalı bırakın. Bu, yalnızca zaman damgalı metin ve altyazı üreten ucuz moddur.
3. Konuşulan dil otomatik algılanır. «Select language» menüsünden altyazı dilini seçin: Türkçe konuşma için Türkçe altyazı istiyorsanız Turkish'i seçin, altyazı çevrilmeden gelir; altyazıyı başka bir dilde istiyorsanız o dili seçin.
4. «Transcribe video» ya da «Transcribe audio» düğmesine basın ve sekmeyi açık tutun.
5. «Download subtitles» düğmesiyle subtitles.srt dosyasını indirin.

İndirilen dosya UTF-8 (BOM'lu) kodlamayla gelir ve her konuşma bölümü tek satırlık bir altyazı bloğu olarak yazılır. Video dosyası tarayıcıdan çıkmaz; yalnızca ses işlenmek üzere HTTPS ile gönderilir ve iş bittikten sonra 30 dakika içinde sunucudan silinir.

Sınırları da baştan bilin: mydubly altyazıyı SRT ya da VTT dosyası olarak verir. Mevcut bir SRT dosyasını içeri alıp çeviremez ya da yeniden zamanlayamaz; çeviri her zaman ses üzerinden yapılır. Altyazıyı görüntünün üzerine kalıcı olarak yazmaz ve konuşmacı adlarını eklemez. Uygulama içinde altyazı düzenleme ekranı da yoktur. Altyazı tarafındaki tüm seçenekleri altyazı oluşturucu sayfasında (İngilizce) ve SRT oluşturucu sayfasında (İngilizce) görebilirsiniz.

SRT dosyasını açmak ve düzenlemek

İndirdiğiniz dosyada küçük düzeltmeler yapmak için özel bir program gerekmez. Windows'ta Not Defteri, Mac'te TextEdit (düz metin modunda) yeterlidir. Daha kapsamlı işler için Subtitle Edit ya da Aegisub gibi ücretsiz altyazı düzenleyicileri, metni videoyla birlikte izleyerek düzeltme ve zamanlamayı kaydırma imkânı verir.

Otomatik altyazıda en sık düzeltilen şeyler özel adlar, sayılar ve noktalamadır. Her blok tek satır olduğu için uzun konuşmalarda satırlar ekrana sığmayacak kadar uzayabilir; bu blokları bir altyazı düzenleyicide ikiye bölmek okunabilirliği artırır. Adım adım düzenleme için SRT dosyası düzenleme rehberi (İngilizce) faydalı olacaktır.

Sık karşılaşılan bir başka durum da zamanlamanın kaymasıdır. Altyazıyı ürettikten sonra videonun başına beş saniyelik bir jenerik eklediyseniz ya da ilk dakikayı kestiyseniz, bütün altyazılar aynı miktarda erken veya geç görünür. Bunu tek tek düzeltmeye gerek yok: Altyazı düzenleyicilerin çoğunda tüm blokları belirli bir süre ileri ya da geri kaydıran bir işlev bulunur. En temiz yol ise altyazıyı videonun son kurgusu üzerinden üretmektir; kurgu bitmeden altyazıya başlamamak, sonradan uğraşmayı büyük ölçüde azaltır.

Türkçe karakter sorunu: ş, ğ ve ı neden bozuk görünür?

Türkçe altyazıyla uğraşan herkes bu tabloyu en az bir kez görmüştür: "ş" yerine "ÅŸ", "ı" yerine "ı", "ğ" yerine "ÄŸ". Bunun nedeni, dosyanın bir kodlamayla kaydedilip başka bir kodlamayla okunmasıdır.

• UTF-8 ile kaydedilmiş bir dosya eski bir Batı Avrupa ya da Türkçe kod sayfasıyla okunursa harfler "ÅŸ" gibi iki karaktere bölünür.
• Tersine, eski Türkçe kod sayfasıyla (Windows-1254) kaydedilmiş bir dosya UTF-8 olarak okunursa Türkçe harflerin yerinde soru işaretli kutular görünür.

mydubly'in verdiği SRT dosyası UTF-8 ve başında BOM işaretiyle gelir; bu işaret, programlara dosyanın UTF-8 olduğunu söyler ve çoğu güncel oynatıcı ile platform dosyayı doğru okur. Sorun genellikle dosya sonradan eski bir editörde açılıp farklı kodlamayla kaydedildiğinde ya da eski bir televizyon veya medya oynatıcı kullanıldığında çıkar.

Garip karakterlerin diğer nedenleri için İngilizce altyazılarda garip karakterler (İngilizce) yazısına da bakabilirsiniz.

SRT dosyasını YouTube'a yüklemek

Kendi kanalınızdaki bir videoya altyazı eklemek için YouTube Studio'yu kullanırsınız. Menü adları zaman zaman değişse de akış genellikle aynıdır: Soldaki menüden altyazılar bölümüne girin, videoyu seçin, gerekirse dili ekleyin, ardından dosya yükleme seçeneğinde zamanlama bilgisi içeren dosya türünü seçip subtitles.srt dosyanızı yükleyin. Önizlemede birkaç yeri kontrol edip yayımlayın.

Videonun kendi dili için yüklediğiniz altyazı, YouTube'un otomatik ürettiği altyazının yanında ayrı bir seçenek olarak görünür. Aynı videoya İngilizce altyazı da eklemek isterseniz, mydubly'de «Select language» menüsünden English'i seçip ikinci bir SRT üretebilir, onu da İngilizce dil kaydı olarak yükleyebilirsiniz. YouTube altyazı iş akışı hakkında daha fazlası için YouTube altyazıları sayfası (İngilizce) iyi bir kaynak.

Türkçe altyazıyı okunur kılmak için ipuçları

Türkçe eklemeli bir dil olduğu için kelimeler uzundur; "değerlendirebileceğimizi" gibi tek bir kelime bir satırın yarısını kaplayabilir. Okunabilir bir altyazı için:

• Satırları kısa tutun; yaygın kullanılan ölçü satır başına yaklaşık 40 karakter civarıdır.
• Bir bloğu ikiye bölerken isim tamlamalarını ve fiil gruplarını parçalamayın: "Konuştuğumuz bütçe değişikliklerini / gelecek hafta kurula sunacağız" doğal okunur, "Konuştuğumuz bütçe / değişikliklerini gelecek hafta..." ise okuru tökezletir.
• Konuşma dilindeki "yani", "işte", "şey" gibi dolgu sözcüklerini, anlamı etkilemiyorsa altyazıdan çıkarmak okumayı hızlandırır.
• Özel adlara gelen ekleri kesme işaretiyle ayırın: "İzmir'de", "Ayşe'nin".
• Çok kısa blokları birleştirin: "Evet." ya da "Tamam." gibi tek kelimelik bir blok bir saniyeden kısa sürüyorsa izleyici okuyamadan kaybolur; bunu önceki ya da sonraki blokla birleştirmek daha rahat bir akış sağlar.

Altyazıyı bölme kurallarına dair daha ayrıntılı bilgi için altyazı bölümleme (İngilizce) yazısına göz atabilirsiniz. Altyazının yanında tam metne de ihtiyacınız varsa videoyu yazıya çevirme rehberimizde açıklama ve blog yazısı için metni nasıl kullanacağınızı anlattık.

Bir SRT dosyası kaça çıkar?

Altyazı üretimi, mydubly'in yazıya dökme ücretlendirmesine girer: Başlanan her dakika 1 kredi, dosya başına en az 5 kredi. 1.000 kredi 1 ABD doları eder.

3 dakikalık kısa video

5 kredi (alt sınır)

20 dakikalık vlog

20 kredi, yani US$ 0,02

60 dakikalık ders kaydı

60 kredi, yani US$ 0,06

Yeni hesaplara tanımlanan 100 ücretsiz kredi, toplam 100 dakikaya kadar altyazı denemek için yeterlidir; yukarıdaki bir saatlik ders kaydından sonra bile 40 kredi kalır.